Lynchen en bevrijding binnen 'n half uur
Oorlogsverhalen rond de Langedijk

Jaap Wagenaar.
Jaap Wagenaar, geboren op 1 februari 1927, werd in de ochtend van 10 mei 1940 opgeschrikt door laag overvliegende vliegtuigen. Het doel bleek een bombardement op het vliegveld bij Bergen: ook voor ons land was de oorlog begonnen. Jaap was leerling op de ULO aan de Oudegracht in Alkmaar. Voor Jaap was de spanning onder de mensen over de situatie in Duitsland al merkbaar vóór het uitbreken van de oorlog. ,,Vader Jan had door zijn werk als commissionair vele contacten en nam vrij gauw deel aan het ondergronds verzet. Eén van de contacten was advocaat Schenkeveld wiens kantoor vlak bij mijn school was gevestigd. Ik werd ingeschakeld als 'koerier', om illegale krantjes via Schenkeveld mee te nemen naar Sint Pancras. Tijdens één van mijn fietstochten naar huis zag ik bij het oversteken van de Friesebrug dat er controle was door de Duitsers. Ik ontkwam via Oudorp. " Voor jongeren had de oorlog ook zijn spannende, uitdagende kant. Zo ging hij met schoolvrienden, onder wie Jaap Bruin, naar het Heilooër bos waar een Duits vliegtuig was neergestort. Ze zagen kans enkele onderdelen te pakken, maar werden door de Duitsers betrapt en meegenomen naar een zeer boze Ortscommandant. Ze moesten de spullen inleveren en kwamen er met een ernstige reprimande van af! Een al even spannende ervaring deed Jaap op toen hij een pakketje met voedsel moest afleveren op het station in Amersfoort. De inhoud was bestemd voor Cor Wagenaar, de broer van zijn vader. ,,Cor zat in kamp Amersfoort. Hij was betrapt op het bezit van een koffer vol bonkaarten en gearresteerd. Met het voedsel zou worden getracht oom Cor vrij te kopen. Helaas is dat niet gelukt. Hij overleed op 27 april 1945 in kamp Sandbostel." In de Hongerwinter van ‘44-’45 leden veel mensen honger, vooral in de grote steden. Zijn oom Jaap 'de jager' vervulde in Sint Pancras een belangrijke rol in de opvang van kinderen die onderdak, kleding en voedsel kregen na te zijn ondergebracht in schuren. Dat gold tevens voor mensen die onderdak zochten na de spoorwegstaking. Jaap heeft diverse mensen daarbij geholpen. Ook heeft hij een spoorwegstaker naar de Schermer gebracht. Door al deze activiteiten trok de familie de aandacht van de Duitsers en op 9 oktober 1944 ontving Aaf, zus van Jaap, een waarschuwing vanuit het gemeentehuis van Koedijk: de volgende dag zouden de Duitsers hun huis in brand steken. Met hulp van Cor Kooy, de plaatselijke brandstoffenboer, haalde de familie hun huisraad weg en bracht die onder in de schuur van Kooy. Uit frustratie staken de Duitsers het huis van de buren De Pee in brand. Vader en moeder Wagenaar doken onder bij de familie Verburg in Noord-Scharwoude en Jaap bij 'de jager'. Hij sliep in een kippenhok bij de familie Wognum. Jaap maakte na vele maanden van avontuur en spannende, levensbedreigende situaties de bevrijding mee in Alkmaar, waar hij getuige was van een bijna-lynchpartij en in Heiloo waar hij met enkele kameraden de Canadese troepen verwelkomde. ,,Dat laatste was een schitterende ervaring! Eenzelfde gevoel als toen de vliegtuigen van de geallieerden overvlogen. Fantastisch!"


Bram Kout 

Dit verhaal is op 11 april gepubliceerd in het Langedijker Nieuwsblad