Groente als dekmantel voor wapens
Oorlogsverhalen rond de Langedijk

Kees Zijp.
Kees Zijp (1928, Zuid-Scharwoude) is getrouwd met Alie Hazes. Hij is het derde kind van brandstoffenhandelaar Jan Zijp. Eigenlijk had hij automonteur willen worden. Door de crisis en de oorlog is het daar nooit van gekomen. De brandstoffenhandel heeft hij later voortgezet, waarvoor hij zijn middenstandsdiploma en vestigingspapieren moest behalen. Maar voor het zo ver was is er heel wat in zijn leven gepasseerd. Bijna drie jaar in militaire dienst, waarvan ruim twee jaar in Indië. Vader Jan was een belangrijke schakel in het verzet. ,,Vooral de laatste oorlogsjaren waren brandstof en eten letterlijk van levensbelang. Door toenemende schaarste werd voedsel en ook brandstof gedistribueerd. De distributiekantoren verstrekten bonnen, zulke kantoren werden vaak overvallen door verzetsmensen. Met de brandstof kon van alles worden geruild en daarom heeft het gezin van tien kinderen nooit echt honger gekend. Er werd groente ingezameld en naar Amsterdam gevaren, waar vader Zijp de steenkool haalde. Gezinnen kregen voor zeven mud brandstofbonnen, terwijl zeker twintig mud voor een winter nodig was. Soms brachten buren wel twintig bakblikken broodbeslag want Zijp had immers een oven én kolen." Heel bijzonder was dat het hoofd van het distributiekantoor, de heer Winnubst, diep in het verzet zat. En daar was ook een onmisbare rol voor vroedvrouw Geer Smit. ,,Als vroedvrouw profiteerde zij en ook de ondergrondse van haar grote bewegingsvrijheid. Een prima dekmantel voor illegale hand- en spandiensten. Op een keer ging vader Zijp op verzoek van Winnubst met een bakfiets met groenten naar Uitgeest. Zonder dat hij het wist lagen onder de groenten wapens. Hij kreeg voor dat vervoer begeleiding van de politie. Wat trapte die bakfiets toch zwaar! Wel vier keer werd hij gecontroleerd, maar gelukkig niet goed genoeg. Hij werd zowel bij het laden als lossen om de tuin geleid en had geen weet van zijn levensgevaarlijke lading." Toen dat uitkwam, vonden Jan Zijp en zijn vrouw Agnes dat voortaan voorzichtigheid geboden was. Van een publiek bekende NSB’er werd een radio gekocht. Helaas op last van de bezetter moesten prompt een week later alle radio’s worden ingeleverd. Deze NSB’er gaf advies hoe en waar het handigst die radio te beluisteren en te verbergen. ,,Niet openlijk bekende NSB’ers, wat een gluiperds”, zegt Kees. ,,Daar zijn geen woorden voor!" Met een maat was Kees een schuit met brandstof naar Oudkarspel aan het varen. ,,Vroedvrouw Visser riep: 'Razzia, maak dat jullie wegkomen!'. Een nacht verschuilden wij ons in Oudkarspel, achter de drie woningen bij de winkel van Slooves. Jan Bakker (Pet) woonde in één van die woningen en was vaak als illegaal slachter bezig; ook bij Jan Zijp slachtte hij varkens." Bij de buren van Zijp woonden evacués uit Den Helder, de familie Vonk. Eén van hen heeft de slag in de Javazee (Karel Doorman) zelfs overleefd.


Jan Spaansen

Dit verhaal is op 4 april gepubliceerd in het Langedijker Nieuwsblad